photoalefbe

 

عکاسی طبیعت

 

 به وبلاگ فتو الف- ب خوش آمدید


 

وسوسه‌ی تکنولوژی مدرن گریبان مرا هم گرفت و بالاخره منهم وبلاگ‌دار شدم.

 

 

معمولاً تعریف و آموزش رشته‌های عکاسی به یک تئوری مقدماتی احتیاج دارد از قبیل 1- تفاوت اندازه دوربین‌ها و علت آن- 2- تفاوت حساسیت فیلم‌های رنگی و سیاه‌وسفید و دلایل آن- 3- تفاوت رنگ و کنتراست در منابع مختلف نوری (کلوین) و تنظیم آن با فیلم و فیلتر و تعدادی مشکلات در منابع مختلف و بزرگ دیگر. خوشبختانه همکاران و عکاسان هنرمند و حرفه‌ای مطالب فوق را هم بصورت کتاب و هم در سایت‌های خودشان متذکر شده‌اند و لازم نیست منهم تکرار کنم. اولین بخش این وبلاگ را به نام عکاسی طبیعت شروع میکنم. از شما دوستان و علاقمندان به این وبلاگ انتظار دارم معایب و نارسائی‌ها را تذکر دهند تا برطرف کنم. در لابلای مطالب و دروس سعی میکنم اشکالات کار را که به تئوری عکاسی مربوط میشود با توضیحات بیشتر برطرف نمایم.

 

                                                صمیمانه از همکاری و تذکرات شما تشکر میکنم

                                                                                       مسعود معصومی     

 

 

 

 

 عکاسی طبیعت

 

عکاسی طبیعت یکی از وسیع‌ترین رشته‌های عکاسی است که بیشتر از رشته‌ها‌ی دیگر این هنر به لنزهای متنوع و متفاوت احتیاج دارد. تقریباً همه‌ی لنزهای ساخته شده از وایدترین آنها (Fisheye) تا سوپرتله‌ترین در عکاسی طبیعت کاربرد خواهند داشت. حتی لنزهای ماکرو و فیلترهای متنوع کلوزآپ که در بسیاری از رشته‌های عکاسی هیچوقت مصرف نخواهند شد در عکاسی از طبیعت موارد مصرف فراوانی پیدا خواهند کرد.

 

عموم انسانهای علاقمند به عکاسی: از پزشکان تا وکلای دادگستری از نویسندگان و اهل علم تا بانوان خانه‌دار، همه به عکاسی و عکس از طبیعت علاقمندند که ما به آنها عکاسان آماتور طبیعت می‌گوئیم البته همراه آن، پرتره انسان و عکس های اجتماعی- خبری نیز میاندازند. برای این رشته از عکاسی بهترین شانس، در اختیار داشتن لنزهای متنوع و رفتن به آغوش طبیعت است.

 

تئوری مورد لزوم همان تئوری عمومی عکاسی است. تنها مسائل و مشکلات اضافه عکاسی طبیعت، شناخت رابطه‌ی نور و فیلم‌های عکاسی با رنگ و کنتراست در طبیعت است. ما یک گل سفید را در تمام مدت روز و تمام فصول و درهوای خوب یا بد به رنگ سفید می بینیم. در صورتی که این گل در یک هوای ابری ِ تاریک یا در نور غروب و یا در زیر نور نورافکن‌های پارک در عکس‌های ما سفید نخواهد بود و به رنگ‌های آبی روشن، زرد و یا خاکستری روشن تغییر رنگ خواهد داد. با کمک جدول کلوین و داشتن فیلترها و یا فیلم‌های متنوع می توان به رنگ سفید گل با هر نور متفاوتی دست پیدا کرد.

 

اطلاعات درباره‌ی فیلم‌های بازار به ما کمک میکند که در عکاسی از طبیعت در چهار فصل و یا سوژه‌ی مورد نظر در طبیعت با چه مارک فیلم عکاسی کنیم رنگهای بهتر و واقعی‌تری بدست میاوریم مثلاً کداک زرد- قرمزتر و فوجی آبی‌تر و کنتراست‌تر از بقیه فیلم‌ها است.

 

در عکاسی طبیعت سوژه‌ها دارای تفاوت‌های زیر هستند:

 

·         سوژه‌هائی که خودشان جذاب و کامل هستند و آماتورترین یا حرفه‌ای‌ترین عکاسان عکس‌های مشابهی از آن خواهند انداخت بیشتر مناظر کارت پستالی و تقویمی- منظره‌های عمومی- غروب خورشید یا دشتِ گل و غیره جزو این گروه هستند. 

 

·         سوژه‌هائی که عکاس با انتخاب لنز معین، زاویه بخصوص و یا یک فیلتر، زیبائی و جذابیت آنرا اضافه میکند که بدون ابتکارات عکاس، خود سوژه از یک جذابیت معمولی برخوردار است. 

 

·         سوژه‌هائی که فقط با خلاقیت و تجربیات عکاس جذاب شده‌اند و بدون ابتکارات و خلاقیت، سوژه چیزی برای عکاسی ندارد و همگان بدون توجه و دقت از کنار آن عبور خواهند کرد. 

 

باید در عکاسی از طبیعت هر سه نوع عکس فوق را انداخت. تعداد و تنوع عکس از طبیعت آنقدر زیاد شده که بعضی از عکاسان طبیعت فقط نوع سوم را می‌پسندند و انواع دیگر را معمولی، خسته کننده و تکراری میدانند.

 

در عکاسی طبیعت مهم‌ترین مسئله کادر بندی است. باید بین سوژه اصلی و چهار ضلع کادر، بهترین رابطه از نظر فـُرم برقرار شود. قوانین کلاسیک این کادربندی هنوز شبیه قوانین نقاشی و گرافیک است. تعادل، هارمونی، آرامش و سایر مسائل مربوط به فـُرم هر سوژه که امروزه با تغییرات و تنوع نظریات زیبائی شناسی، قوانین متنوع‌تر و راحت‌تر شده و عکاسان در عکاسی از طبیعت، ضرورتی در وفادار ماندن به قوانین قدیم نمی‌بینند.

 

مهمترین مسئله در عکاسی از طبیعت واضح بودن آن است. یک عکس تکان خورده و محو شده را در قدیم پاره می‌کردند و دور میانداختند. امروز معتقدند یک عکس غیر واضح از طبیعت نیز چیزی برای گفتن دارد. با وجود آسان‌تر شدن و وسیع‌تر شدن دایره‌ی عکاسی از طبیعت مطالب زیر را مورد توجه قرار دهید:

 

·               سلیقه و ایده خود را با دیدن یک منظره گسترش دهید و در یک صحنه که می‌پسندید و میاندازید  زوایای دیگر و فـُرم‌های دیگری نیز با کمک تجربه و تکنیک و وسائل خود کشف کنید. 

 

·               منظره را قطع نکنید و تا حد ممکن گسترش و وسعت منظره را در عکس نشان دهید. 

 

·               برای نمایش عمق یا کنتراست یک سوژه با فـُرم و کنتراست در صحنه بین دوربین و سوژه اصلی بوجود بیاورید. 

 

·               با ابتکارات و استفاده از مسئله کلوین، ذهن‌گرائی کرده و در رنگهای طبیعت دست ببرید. 

 

·               از خورشید نترسید جای مناسبی در تصویر برای خورشید پیدا کنید. با کمک فـُرم‌های کنتراست. دیافراگم بسته و یا فیلتر پـُلار، صحنه و منظره طبیعت را دگرگون کنید. 

 

·               در صحنه‌های وسیع به پانورامای یک تکه یا چند تکه نیز فکر کنید و توجه داشته باشید. 

 

·               اگر در یک منظره وسیع در طبیعت چند کاراکتر و مرکز توجه می‌بینید با تغییر محل دوربین و تعویض لنز هر کدام از سوژه‌ها را اختصاصاً با مرکزیت همان سوژه عکاسی کنید. 

 

·               در عکاسی طبیعت به سیاه و سفید یا رنگی فکر کنید و در صورت لزوم هر دو کاسِت فیلم را آماده داشته باشید. 

 

·              علیرغم وسعت صحنه اگر چیزی به صورت مرکز و نقطه جذاب خودنمائی میکند به آن توجه کنید و مرکزیت تصویری آن را نشان دهید حتی اگر یک شعاع نوری باشد. 

 

·               مواظب باشید فرم‌های جلو و دور از نظر فـُرم همدیگر را خراب ، شلوغ و نامفهوم نکنند. 

 

·               اگر در لحظه عکاسی ابتکار یا خلاقیت در مورد وارد کردن یک سوژه یا فـُرم اضافه به منظره و صحنه به فکر شما رسید با قدری تامل از این خلاقیت بهره‌مند شده و تصویر جدیدی بوجود بیاورید. 

 

·               اگر در یک منظره وجود یک جاندار چه انسان چه حیوان به زیبائی صحنه کمک میکند، هر دو نوع را بیاندازید. 

 

·               اگر زاویه تابش خورشید تصویر زیبا و جذاب دیگری بوجود میآورد ساعت مناسب معین به صحنه برگردید. 

 

کادربندی در عکاسی طبیعت

 

در بیشتر مناظر طبیعت، زمین و آسمان هر دو با زیبائی و فرم و رنگ خود در عکس جلوه‌گری میکنند. مساحت این دو نسبت به کادربندی عکس اهمیت پیدا خواهد کرد. باید با مطالعه و دقت در تصویر مقداری مساحت و وزن تصویری آسمان و زمین را تغییر داد. در ضمن به علت اختلاف زیاد تاریکی و روشنی این دو قسمت در بسیاری از عکسبرداریها به فیلتر نیمه خاکستری جهت متعادل کردن شدت نور آسمان نسبت به زمین احتیاج پیدا خواهیم کرد.

 

بعضی مواقع برای تعادل رنگ این دو قسمت در تصویر به فیلترهای نیمه رنگی نیز احتیاج داریم. محاسبه‌ی نور در چنین مناظری باید با توجه به سوژه‌ی اصلی شما که در کدام یک از دو قسمت تیره یا روشن قرار میگیرد انجام شود.

 

زاویه عکسبرداری در طبیعت بفراخور فصل متغیر است در زمستان و پائیز شانس ما برای عکاسی حتی ضدّ ِنور وجود دارد. در صورتیکه در تابستان نور خورشید بهتر است از زاویه دوربین به طبیعت و درختان بتابد وگرنه رنگ درختان سیاه خواهد افتاد و یا اینکه باید چند بار بیاندازید با زمانهای مختلف.

 

بسیاری مواقع مجبوریم از طبیعت اسلاید رنگی تهیه کنیم، کلوین در فیلم‌های اسلاید ثابت است در ساعات متفاوت و ارتفاعات مختلف رنگ سوژه‌های طبیعت بشدت تغییر خواهد کرد. علاوه بر اطلاعات و تجربه به وسائل مختلف از قبیل کلوین متر و فیلترهای تغییر دهنده کلوین 81,82,80,85احتیاج پیدا خواهیم کرد. اندازه و فِرِم فیلم هم در رابطه با مناظر و سوژه‌های طبیعت اهمیت دارد. بسیاری عادت به فـُرم مربع (6X6) دارند و بسیاری مستطیل 24X36 میلیمتری یا 6X4 یا 6X7 عکاسی میکنند. اگر یک سوژه بصورت افقی یا عمودی در عکاسی با دوربین‌های مستطیل جذابیت دارد مجبوریم هر دو نوع را بیاندازیم در عکاسی با دوربین‌های مربع میتوان بعداً در چاپ کادربندی مستطیل عمودی یا افقی کرد.

 

سیاه و سفید، نگاتیو یا اسلاید رنگی

 

با وجود همگانی شدن عکاسی رنگی هنوز صحنه‌هائی در طبیعت وجود دارد که سیاه و سفید آن جذاب‌تر است. در اختیار داشتن فیلترهای سیاه و سفید(زرد- نارنجی- قرمز- سبز) همراه نگاتیو سیاه و سفید در عکاسی طبیعت مخصوصاً صحنه‌هائی که کنتراست آن زیاد است مانند ابرهای انبوه و فشرده با پس‌زمینه‌ی آسمان آبی. تنه‌های درختان صنوبرِ سفید در زمستان. برگ‌های جوان بهاره درختان که هنوز سبز روشن هستند. بسیاری مناظر دیگر که با کمک فیلتر، عکس‌های زیباتر از رنگی میتوان انداخت.

 

هوای مه

 

معمولاً وقتی هوا خراب است بیشتر عکاسان استراحت را ترجیح میدهند. در صورتیکه هوای بد و غیر معمولی صحنه‌های استثنائی و مخصوص به خود را دارد. ابرهای انبوه- رعد و برق و باران توام با باد شدید. درختان جوان و ضعیف در هوای طوفانی، انعکاس قطرات آب و باران در طبیعت آشفته تا پیدا شدن قوس و قزح بعد از یک هوای بارانی، خلق کردن یا پیدا کردن یک سوژه کنتراست در هوای مه آلود. حتی انسان که در عکاسی طبیعت جای مناسبی ندارد در هوای بد طبیعت مناسب میشود. معماریهای قدیمی و نیمه‌خراب پل‌های قدیمی و سنگی چه سالم چه کهنه در هوای بارانی یا مه آلود جذاب‌تر خواهند شد.

 

عکاسی در هوای مه به علت کم بودن نور احتیاج به سه پایه خواهیم داشت. در ضمن بخار کردن شیشه لنز و خیس شدن وسائل از دیگر مشکلات عکاسی در هوای بد و غیر معمولی است.

 

محاسبه‌ی نور در هوای مه مشکل تر است مخصوصاً اگر سوژه ثابت یا متحرکی هم در تصویر داشته باشیم معمولاً بر مبنای تجربه یک تا دو دیافراگم بیشتر از آنچه که نور سنج نشان میدهد باید محاسبه کنیم.

 

بعضی از صحنه‌ها مانند گردباد در کویر واقعاً برای وسائل عکاسی و کیف و دوربین و حتی چشم خود انسان چندان بی خطر نیست. چادر، چتر، لباس مناسب و پوشش ضد آب و گرد و خاک برای دوربین و وسائل ضروری است.

 

خورشید در عکس

 

با قدری دقت و تجربه میتوان خورشید را مستقیماً وارد تصویر کرد. مسائل مورد توجه عبارتند از:

 

·        فصل پائیز و زمستان که خورشید زاویه تابش بیشتری دارد مناسب‌تر است.

 

·        دیافراگم‌های بسته نتیجه بهتری خواهند داد.

 

·        کار با لنزهای واید و نرمال که خورشید کوچک‌تر دیده میشود آسان‌تر است.

 

·        لنزهائی که پوشش ماوراء بنفش و عدسی با کیفیت بالا داشته باشند بهتر است.

 

·        یک مانع تاریک کننده بین خورشید و دوربین مانند برگ درختان یا شاخه و چوب و مانند آن چه بصورت طبیعی و چه مصنوعی خطر بور شدن و هاله دادن خورشید را کم میکند.

 

·        علیرغم نور روز با سه پایه کار کردن تصویر مطمئن‌تری بدست میآید.

 

·        حساسیت فیلم اگر بین 25 تا 100 ASAباشد کنتراست و رنگ خورشید بهتر خواهد شد.

 

·        در محاسبه‌ی نور باید بیشتر دقت کرد معمولاً یک تا سه دیافراگم نورسنج بسته‌تر نشان میدهد که غلط است و باید از آنچه که نشان میدهد به فیلم بیشتر نور رساند و‌گرنه نگاتیو شدیداً کمرنگ خواهد شد، در چاپ تاریک میشود.

 

انعکاس

 

انعکاس خورشید چه بصورت مستقیم چه فقط نور آن بر روی سایه اجزاء شفاف طبیعت، تصاویر زیبائی بوجود میآورد.

 

محل ایستادن ما نسبت به زاویه انعکاس نور در هر سوژه‌ای اهمیت دارد. در ضمن فضائی که انعکاس نور خورشید مخصوصاً خود خورشید بوجود میآورند خیلی وسیع نیست. برای وسیع کردن فضای انعکاس و یا بر عکس کم کردن آن باید محل خود را تغییر دهیم.

 

در جریان شدید رودخانه‌ها یا سوژه‌های متحرک انعکاس واضح نخواهد شد با انتخاب سرعت‌های بالا می‌توان انعکاس را واضح‌تر کرد.

 

واضح کردن متراژ باید روی نور و یا خود انعکاس خورشید باشد. اگر سطح آب را حساب کنیم، سوژه‌ی انعکاس محو خواهد شد. مگر اینکه بخواهیم سطح آب را بدلایلی که لازم میدانیم واضح کنیم در یک چنین وضعیتی باید از حداکثر عمق میدان با بسته‌ترین دیافراگم استفاده کرد.

 

فـُرم‌های هندسی و بزرگ مانند تنه‌های درختان یا سنگ و کوه را میتوان با تکان دادن سطح آب از صورت هندسی خارج کرد  بصورت امواج درآورد و عکاسی کرد.

 

بعضی مواقع چرب بودن سطح شفاف باعث رنگارنگ شدن نور خواهد شد.

 

در فضای تصویر انعکاس میتوان یک سوژه‌ی مصنوعی را که به زیبائی تصویر کمک میکند وارد کرد مانند برگ‌های پائیز یا گلبرگ‌های رنگی و غیره.

 

بعضی مواقع میتوان انعکاس های بزرگ خورشید و نور آن را روی ساختمان‌های شیشه‌ای - برج‌ها، پنجره‌های شیشه‌ای همراه خود سوژه عکاسی کرد.

 

انعکاس روی فلزات رنگ شده ماشین‌ها، دیوارهای براق، لیوان آب و اشیائی که نور را منعکس میکند عکاسی کرد. آسفالت خیابان‌های شهر درهوای بارانی در شب مخصوصاً اعیاد که چراغ‌های رنگی، خیابان را روشن کرده باشد، انعکاس‌های جذاب رنگی مناسبِ عکاسی بوجود میآورند.

 

در انعکاس غروب آفتاب کنار یک برکه یا دریا با تغییر محل دوربین تا سطح آب و انتخاب ساعت مناسب انعکاس زیبائی خواهیم داشت.

 

دایره‌ی عکاسی طبیعت وسیع ترین و متنوع‌ترین نوع عکاسی است. از ماکروی خزه جنگل. قارچ‌ها. حلزون‌ها تا جنگل آمازون. از قطره ی شبنم روی یک گلبرگ با دشت شقایق از گل خار و تیغ یک شاخه‌ی خشک در کویر تا دریاچه نمک و کویر لوت از یک غنچه کوچک شقایق تا دشت دماوند با قله کوه و ابرها همه عکاسی طبیعت نامیده میشوند.

 

اگر به عکاسی طبیعت بصورت حرفه‌ای نگاه میکنید علاوه بر لنزهای مختلف و سه پایه و فیلم مناسب و کافی به چند آینه و رفلکتور نقره‌ای و سفید و چند عدد پایه‌های تاشو برای روشن کردن نقاط تاریک بعضی از سوژه‌ها احتیاج پیدا خواهیم کرد. در ضمن چادر جمع‌شو و سبک و روپوش ضد باران و رطوبت، تشک بادی و سبُک امکان توقف در طبیعت و منتظر نور و ساعت مناسب شدن را بوجود میآورد. از همراه بردن دوستانی که به عکاسی طبیعت علاقه ندارند بپرهیزید. چون آنقدر قـُر و نِق خواهند زد که از عکاسی طبیعت پشیمان خواهید شد.

نوشته: مسعود معصومی

 

 

 تئوری مقدماتی عکاسی

 

 

  

  

پيام هاي ديگران ()        link        سه‌شنبه ٢٩ خرداد ۱۳۸٦ - مسعود معصومی