photoalefbe

 

عکس از وضوح شروع میشود

 

عکس از وضوح شروع میشود

 

اگر یک عکس واضح نباشد این احساس به بیننده دست میدهد که عکس خراب شده‌است. مگر اینکه مقصود عکاس نمایش حرکت یک سوژه یا تخیلی و مفهومی بودن آن باشد. بحث درباره‌ی عکس با واضح بودن آن شروع می‌شود. معایب و اشکالات عکاسی مانند، رنگِ نامناسب، کادربندی غلط، پرسپکتیو زشت همه و همه در یک عکس واضح مورد دقت و بحث قرار میگیرد. در زبان خارجی بجای واضح لغت تیز (مانند چاقوی تیز و بُرنده) بکار میرود مقصود این است که برق تیزی یا وضوح باید چشم ما را باز کند.

عکس‌های معروف آنسل آدامز از طبیعت یا پرتره‌های یوسف کارش. با بُرَنده یا واضح بودن خود سال‌هاست چشم و روح ما را جذب کرده‌است. بعد از وضوح، پرسپکتیو و نسبت اجزاء عکس با یکدیگر و هم چنین رابطه جذابیت و انتخاب رنگ سوژه‌های عکاسی شده و سلیقه عکاس در کادربندی آن سرنوشت جذابیت شدید یا معمولی بودن و دست آخر زشت و بی‌ارزش بودن آن را رقم خواهد زد. مقدار ضروری وضوح هر عکس در رابطه با رعایت بقیه ضروریاتی که توضیح دادم اهمیت پیدا میکند. نقش و اهمیت نور و رنگ با واضح بودن شروع می‌شود تقریباً در تمام مقالات و دروس عکاسی از هر دیدگاه و سلیقه‌ای که نگاه کنیم مجبوریم درباره نور آن هم بحث کنیم.

البته در عکسبرداری‌هائی که کنترل نور، تنوع و مقدار آن در اختیار عکاس باشد هر چند کار آسان‌تر خواهد شد ولی اشکال در این است که با وجود این شانس که نصیب ما در لحظه عکاسی شده اگر متاسفانه عکس هنوز ضعف تکنیکی یا هنری داشته باشد، در دنیای وسیع و رقابتی امروز این عکس شانس چندانی ندارد در عکاسی لحظه چه ژورنالیستی و حوادث و یا در طبیعت مانند رعد و برق و پرندگان و وحوش و غیره باشد عکس ما هنوز شانس دفاع و پُزدادن دارد. در هر نوع عکاسی بهتر است گوشه چشمی به نور داشته باشیم و از این وسیله در خدمت سوژه مورد نظرمان استفاده کنیم باید نور را در هر نوع عکسی بیاموزیم ببینیم و بکار ببریم.

بعضی عکاسان وسواس زیاده از حد درباره نور را غیر ضروری و تا حدی بیمارگونه می‌دانند عده‌ای هم آن را دلیل ضعف در خلاقیت و سلیقه هنری می‌شناسند. نسل‌های جوان و امروزی عکاسی هم آن را کهنه و از مُد افتاده می‌نامند و معتقدند در عکاسی دیجیتال لازم و اجباری نیست. با وجود این، محض اطمینان هم که شده چند سوژه‌ی متنوع عکاسی را با رعایت داستان نور مناسب و وسواسی و هم چنین معمولی عکاسی کنید تا بتوانید واقعیت نقش نور را در عکاسی مقایسه کنید. مثلاً یک دشت با سبزه و سنگ در فضای جلو و درخت و کوه درفضای دور را با زوایای تابش مختلف در ساعات مختلف عکاسی کنید. نقش نور در نمایش برجستگی حجم‌های سنگ‌های جلو و سایه‌های بزرگ صحنه پشت را در عکس‌ها تماشا کنید آنوقت نقش نور در خلق تصویر بهتر روشن میشود.

یا در کوهستان پوشیده از برف در نور شدید خورشید یکبار با محاسبه نور کمتر و یکبار با نور زیادتر عکاسی کنید (چه آنالوگ چه دیجیتال) با دقت در مقایسه این دو عکس نقش نور را در غیب شدن اجزاء در قسمت‌های سفید تصویر و یا بر عکس نمایش برجسته‌ی آن اجزاء را ببینید. با دو سه واحدِ نوری کم و زیاد کردن نــــور، دو تصویر کاملاً متفاوت خواهید داشت. نقش نور و نوع آن در عکاسی استودیوئی و یا معماری داخلی غیر قابل تصور است. اگر برای اصلاح رنگ و کنتراست نور از فیلتر هم استفاده کنیم مسلماً عکس‌های‌مان از نظر تکنیکی تغییر خواهد کرد.

در ضمن از بین رفتن اشکالات نور و رنگ در خلاقیت و کشف تصاویر بهتر مؤثر است و سرعت عمل در تنوع و درک تصویری ما را بالا خواهد برد.

عکاسان کهنه کار طبیعت نـــور را به قلم مو و جعبه رنگ نقاش‌ها تشبیه کرده‌اند که هر چه نور را بهتر بشناسیم تابلوهای‌مان زیباتر خواهد شد.

انتخاب کادر تصویری، نمایش سوژه‌ٔ اصلی در تصویر کادره شده سهم اشغال سوژه‌ها در کادر بسته‌شده توسط دوربین، کم و یا زیاد کردن سوژه‌های درجه دو و سه در خدمت به سوژه‌ی اصلی، اینها اشکالات و دردسرهای قبل از شروع به عکسبرداری است. بر مبنای تجربه و امکانات تکنیکی این برنامه مقدماتی به مرور سریع‌تر و زیباتر انجام خواهد گرفت. تصمیم در انتخاب لنز مناسب برای کادر بسته شده، استفاده از فیلتر در صورت ضرورت زیباتر کردن تصویر، انتخاب ارتفاع دوربین و زاویهٔ عکسبرداری همه و همه به خلاقیت تصویری و سلیقه ما مربوط میشود. از این لحظه به بعد سرنوشت عکس و کادر انتخاب شده ما به زاویه تابش، شدت و نوع نور مربوط میشود. اگر مانند رفع یکایک مشکلاتی که اشاره کردم نور هم قابل کنترل باشد، حتماً عکس ما بدون عیب و اشکال خواهد بود. معمولاً در عکسبرداری‌های داخلی و استودیوئی، کنترل نور مشکل ساز نیست ولی در هوای آزاد و فصول مختلف در ساعات متفاوت روز اگر بین ابتکارات و سلیقه و خلاقیت تصویرسازی ما و نور، هارمونی وجود نداشته باشد، مسلماً از نتیجه کار خودمان صد در صد راضی نخواهیم بود به همین دلیل بهتر است قبل از هر تصمیم  و ابتکاری وضعیت نور اجباری موجود را  شناسائی کنیم و آنوقت بر مبنای تجربه و سلیقه خودمان بین این نور و تصمیمات تصویر‌سازی خود، رابطه مناسب و معقولی بوجود بیاوریم. از انتخاب زمان عکاسی بخاطر زاویه‌ی تابش خورشید تا ابتکار در وارد کردن شاخ و برگ و سنگ و کلوخ و آب و قطره و انعکاس یا پرنده و چرنده تمام و تمام بعد از شناخت نور در تصویر انتخابی ما انجام پذیر است تا بالاخره به یک عکس صحیح و جذاب دست پیدا کنیم. شاید در شروع کار مشکلات ذکر شده ترسناک به نظر بیاید ولی در عمل تجربه نشان داده عکاسان علاقمند و مبتکر مخصوصاً آنهائیکه اصولاً طبیعت و اجزاء آن را دوست دارند و با آن مانوس هستند، بسرعتی باور نکردنی مراحل فوق را تنطیم و مرتب کرده، تصویر خلاقه خود را ثبت میکنند.

عکاسی دیجیتال هر روزه پیشرفته و همکانی‌تر میشود. در شروع کار لازم بود پولدار آنهم خیلی پولدار باشیم تا بتوانیم به صف دیجیتالی‌ها بپیوندیم. خوشبختانه با گذشت زمان شانس در خونه‌ی عکاس‌های فقیر را هم زد و این امکان بوجود آمد که فقرای علاقمند به هنر عکاسی هم بتوانند از این تکنولوژی جدید و آسان استفاده کنند.

بسیاری از عکس‌های موفق و برنده‌ی نمایشگاه‌ها با دوربین‌های معمولی و ارزان دیجیتال ولی توسط عکاسان مخصوصاً جوانان علاقمند و پشت‌ِکاردار عکاسی شده‌است. اگر آنچه را که در این فصل از وضوح، رنگ، کادربندی، پرسپکتیو نوشته‌ام و در بسیاری از مقالات قبل هم درباره آن بحث کرده‌ایم با دقت مرور و عمل کنید مسلماً بینندگان و هم شما از نتیجه کار و زحمت و خلاقیت در عکاسی راضی خواهید بود. رعایت وضوح و نور و رنگ در زمان عکسبرداری بهتر از ساعت‌ها کار و زحمت در فتوشاپ است.

موفق باشید

مسعود معصومی

 

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ٢٩ آبان ۱۳۸۸ - مسعود معصومی

تئوری مقدماتی عکاسی

علاقمندان هنر عکاسی معتقدند وبلاگ فتو الف-ب چون تئوری تکنیک عکاسی ندارد، درک و تجسم درس‌ها قدری مشکل است. من فکر میکردم داستان سرعت و دیافراگم یا واید و تله را دیگه همه فوت آبند و ضروری نیست که سر دوستان را با تئوری خسته کننده عکاسی درد بیاورم. ولی اگر بعضی از بازدید کنندگان واقعاً به آن احتیاج دارند، بطور خلاصه و در حد ضرورت تئوری عکاسی را شرح میدهم. امیدوارم دوستان حرفه‌ای حوصله‌شان سر نرود و این قسمت را تحمل کنند.

متشکرم

مسعود معصومی

 

تئوری مقدماتی عکاسی

 

فتوگرافی از دو لغت Photo به معنی نور و Graphie به معنی نقاشی کردن بزبان یونانی تشکیل شده، که به فارسی معنی نقاشی با نور را میدهد.

با کمک چند وسیله مکانیکی و شیمیایی میتوان یک تصویر را روی یک سطح صاف از قبیل شیشه، کاغذ، فیلم، پارچه ثبت کرد. مجموعه این اعمال که صرفاً یک تکنیک محسوب می‌شود به نام عکاسی یا تصویر‌برداری نامیده میشود.

دوربین: وسیله‌ای که توسط آن سوژه‌ی مورد نظر خود را در آن مشاهده میکنیم. این وسیله از قسمت‌های زیر بوجود میاید: لنز - پرده دیافراگم - پرده سرعت - منشور یا شیشه تصویر - و فیلم (یا سی سی دی). سوژه یا تصویر بعد از گذشتن از لنز و بعد از کنترل شدت آن توسط دو عامل سرعت و دیافراگم،  مطابق دلخواه ما روی صفحه حساس یا فیلم ثبت خواهد شد.

این وسایل و بخش‌های مختلف آن در تمام دوربین‌های ساخته شده یکسان و استاندارد است که با شناختن و فراگیری آنها در همه جا و با تمام دوربین‌ها کاربردی یکسان دارد.

دوربین‌‌ها در رابطه با اندازه‌ی فیلم آن دوربین تقسیم بندی می‌شوند.

۱ - دوربین‌های بزرگ Large Format که در ایران به آن دوربین فانوسی هم می‌گویند اندازه فیلم این دوربین عبارتند از: 10X12cm/4X5inch و 13X18cm/5X7inch و 20X25cm/8X10inch 

محاسن: قابلیت رتوش - امکان چاپ بزرگ - امکانات تکنیکی*

معایب: کندی عمل - وزن زیاد - تعداد فیلم کم - گرانی قیمت

موارد مصرف: معماری - تبلیغاتی - صنعتی - تکنیکی - فتودکور

* این دوربین میتواند از یک مکعب تصویری تهیه کند که چهار زاویه‌ی سطح روبرو ۹۰ درجه باشد در ضمن سطح بالایی و کناری هم دیده شود. یا یک آسمان خراش در تصویر کاملاً عمود و قائمه دیده شود. این عمل به علت قابلیت حرکت دادن صفحه لنز و صفحه تصویر به بالا و پائین فقط در دوربین‌های بزرگ انجام پذیر است.

دوربین‌های متوسط: که در ایران به نام دوربین ۱۲۰ یا رول نامیده میشود. اندازه فیلم آنها عبارتند از:

6X4 تعداد فریم ۱۶عدد - 6X6 تعداد فریم ۱۲عدد - 6X7 تعداد فریم ۱۰عدد - 6X9 تعداد فریم ۸عدد

محاسن: قابلیت رتوش - امکان چاپ بزرگ

معایب: عدم امکانات تکنیکی - تعداد کم فیلم

موارد مصرفی: طبیعت - پرتره استودیوئی - اجزاء معماری و اشیای کوچک تبلیغاتی

دوربین‌های کوچک: به نام ۱۳۵ میلیمتر معروف است.

اندازه فیلم آن 24X36mm است نوع فیلم متداول آن ۳۶ تایی و ۲۴ تایی است.

محاسن: وزن کم - سرعت عمل - تنوع لنز - تعداد فیلم زیاد

معایب: عدم امکانات تکنیکی - عدم امکان چاپ بزرگ - عدم امکان رتوش

موارد مصرف: خبری - ورزشی - جنگ - روزنامه‌نگاری - زندگی مردم

 

عدسی یا لنز

لنزها در رابطه با زاویه دید آنها تقسیم بندی می‌شوند:

Fish eye         180 - 210         6mm-14mm

Super Wide    90 - 120          15mm-21mm

       Wide              65 - 88            24mm-35mm

          Normal        47                    50mm-55mm*

Tele               12 - 32            90mm-200mm

          Super Tele     1 - 6               300mm-1600mm

*عدد لنز نرمال هر دوربین تقریباً برابر با قطر فیلم (یا سی سی دی) آن دوربین است. مثلاً

135-50mm - 6X6-80mm - 4X5"-150mm - 5X7"-240mm - 8X10"-360mm

هر چه عدد لنز از عدد نرمال کوچکتر باشد آن لنز برای آن دوربین واید است.

هر چه عدد لنز از عدد نرمال بزرگتر باشد آن لنز برای آن دوربین تله است.

بیشترین کاربرد لنزهای واید در طبیعت و معماری و لنزهای تله در کارهای خبری و ورزشی است.

اگر لنزی زاویه دیدن آن توسط اهرمی که فاصله عدسی‌ها را کم و زیاد می‌کند تغییر کند به این لنزها زوم Zoom می‌گویند که امروزه از واید 18 تا تله 300 در یک لنز زوم جا گرفته است.

نوری را که وارد دوربین می‌شود توسط دو عامل کنترل می‌کنیم:

۱- دیافراگم

پرده‌ای که بین عدسی‌های لنز قرار گرفته و از وسط باز و بسته میشود که اعداد آن عبارتند از:

1     1.2    2    2.8    4    5.6     8     11    16     22    32     45     64      90   ...

نــــور کمتر     بستــــه‌تر  <------------------------>    بــازتر    نـــــور بیشــــــتر

خواص آن: هر دیافراگمی نصف دیافراگم قبلی و دو برابر بعدی نــور عبور می‌دهد

هر چه دیافراگم بسته‌تر باشد سوژه‌های دور از یکدیگر واضح‌تر می‌شوند در نتیجه هر وقت باید زمینه‌ی پشت سوژه در عکاسی کاملاً محو باشد باید با دیافراگم بازتر عکاسی کرد یا فاصله‌ی زمینه را با سوژه زیادتر کرد.

و یا هر وقت در طبیعت یا معماری احتیاج به وضوح از نزدیک تا بینهایت داریم باید با دیافراگم‌های بسته‌تر عکاسی کنیم.

 

۲- سرعت

پرده‌ای است که یا بین عدسی‌های لنز یا جلوی فیلم قرار گرفته که با زمان کوتاه یا زمان طولانی باز و بسته شدن ورود مقدار نــور را کم یا زیاد می‌کند. اعداد آن بر حسب مخرج کسر ثانیه می‌باشد:

B     1    2     4     8    15    30    60    125    250    500   1000   2000   4000

نــــور کمتر    سریـــعتر  < - - - - - - - -  - - - - - - - >    آهسته‌تر    نــــور بیشـــــــتر

خواص آن: هر سرعتی نصف سرعت قبلی و دو برابر سرعت بعدی نــور عبور می‌دهد.

               هر چه سرعت بیشتر باشد سوژه‌های در حال حرکت واضح‌تر می‌شوند.

در نتیجه اگر بخواهیم از یک ماشین در حال حرکت یا یک اسکی باز در حال فرود عکس واضح بگیریم باید حتماً از سرعت‌های زیاد استفاده کنیم و یا اگر بخواهیم حرکت یک موضوع را بصورت محو یا کشیده نشان بدهیم باید با سرعت‌های آهسته عکاسی کنیم.

 

 فیلم

صفحه‌ای در قدیم از جنس شیشه و امروز از جنس تلق در داخل دوربین قرار می‌گیرد که تصویر توسط لنز و دوربین و با کنترل مقدار نور توسط سرعت و دیافراگم بر روی این صفحه حساس منعکس می‌شود.

خواص فیلم:

۱- چاپ مکرر        ۲- چاپ در ابعاد مختلف          ۳- تغییرات در رنگ عکس

 حساسیت فیلم

دو نوع تقسیم بندی در جهان وجود دارد:

DIN:  Deutsche Industrie Normen

ASA: American Standard Association

امروزه از ترکیب آنها ISO را استفاده میکنید که مخفف:

International Standard Organisation

DIN به صورت اعداد مرتب و ASA به صورت مضاعف زیاد می‌شوند

هر سه DIN یا هر مضاعف ASA برابر یک واحد نوری (یک دیافراگم یا سرعت) قدرت دارد.

  • هر چه هالوژن‌های فیلم تعدادشان بیشتر و ابعادشان ریزتر باشد حساسیت فیلم کمتر است
  • هر چه هالوژن‌ها درشت‌تر و کمتر باشند حساسیت فیلم بیشتر است
  • هر چه حساسیت فیلم کمتر باشد کنتراست آن فیلم بیشتر و گرین آن کمتر است
  • هر چه حساسیت فیلم بیشتر باشد کنتراست آن فیلم کمتر و گرین آن بیشتر است

در درس‌های مختلف گذشته باندازه کافی درباره کنتراست و گرین نوشته‌ام.

کنتراست در عکاسی آنقدر اهمیت دارد که دست‌اندرکاران شیمی و فیزیک را از سال‌ها قبل مجبور کرده که فکری برای کنترل و یا تغییر کنتراست در تصویر بکنند. به همین دلیل داروهای ظهور و چاپ جداگانه مخصوص برای کم و زیاد کردن کنتراست ساخته‌اند. درجه حرارت داروها نیز در بالا و پائین بردن کنتراست مؤثر است. در ضمن کاغذهای متنوع با کنتراست‌های مختلف برای عکاسی ساخته‌اند. از لحظه عکاسی با کمک نور بعد با کمک تکنیک عکاسی و خانه‌ی آخر با کمک ظهور و چاپ تا آخرین لحظه کنتراست را میتوانیم کم و زیاد کنیم. با کمک این همه دوز و کلک توانسته‌ایم یک صحنه را از آنچه که می‌بینیم و هست، زیباتر و متفاوت‌تر نشان بدهیم.

 فیلم‌های رنگی

شرکت‌های جهانی اسلاید و نگاتیوهای تولیدی خود را به نام‌های فیلم‌های نــور روز Daylight و فیلم‌های نـور مصنوعی Tungstan عرضه می‌کنند. این تفاوت در درجه کلوین Kelvin آنهاست.

فیلم‌های نور روز برابر با ۵۵۰۰ درجه کلوین است و فیلم‌های نور مصنوعی برابر با ۳۲۰۰ درجه کلوین است. برای اصلاح رنگ و هم‌رنگی منابع نوری با فیلم باید از فیلترهای رنگی استفاده کرد.

غیر از مسئله حساسیت فیلم‌های رنگی از نظر دین (DIN) و ASA همانند سیاه و سفید انواع مختلف با حساسیت‌های مختلف جهت مصارف مختلف به بازار عرضه گردیده است. دو نوع فیلم رنگی از نظر جنس تولید میشود: ۱- اسلاید رنگی جهت چاپ کاتالوگ و برشور و یا نمایش روی پرده ۲- نگاتیو رنگی جهت چاپ عکس رنگی بر روی کاغذ رنگی که هر دو نوع فیلم هم از نظر تنوع حساسیت، اندازه و جنس در بازار تولید می‌گردد.

در ضمن برای کپی کردن از عکس و اسلاید و تابلو، نگاتیو مخصوصی به نام Internegativ ساخته میشود که در کشور ما غریبه است.

فیلم‌های اسلاید رنگی با لغت chrome و نگاتیو رنگی با لغت color مشخص میگردد که ربطی به حساسیت‌های مختلف آن ندارد. مثلاً کداک‌کروم مقصود اسلاید و کداک‌کالر مقصود نگاتیو است.

عکاسی رنگی در نورهائی که کلوین آنها با کلوین فیلم‌های نور روز و نور مصنوعی همخوانی ندارد باید توسط فیلترهای مخصوص اصلاح شود. این فیلترهای رنگی فقط برای بالانس کلوین منبع نوری با فیلم مورد استفاده ما ساخته شده و مصرف دیگری ندارد.

 

 فیلترهای عکاسی

شیشه‌ای است الوان که جلوی لنز پیچ میشود که باعث تغییراتی در تصویر می‌گردد. سه نوع فیلتر وجود دارد: فیلترهای سیاه و سفید، فیلترهای مشترک، فیلترهای رنگی.

فیلترهای سیاه و سفید باعث تغییرات در رنگ و کنتراست میشوند

  • زرد: آسمان سفید باقی نمانده و قدری خاکستری میشود
  • نارنجی: آسمان تیره‌تر شده و در هوای مه‌آلود کنتراست بیشتر میشود
  • قرمز: آسمان تیره شده افه شب بوجود میاید
  • سبز: رنگ‌های طبیعت و جنگل از هم تفکیک میشوند
  • سبززرد: باعث تیره‌تر شدن پوست صورت در عکاسی سیاه و سفید میشود

فیلترهای مشترک که روی رنگ‌ها اثری ندارند و عبارتند از فیلترهای خاکستری ND که فقط شدت نور را کم میکنند، پولار PL برای رفع انعکاس (غیر از فلز) استفاده میشود و فیلترهای حالت دهنده یا افکت که تغییراتی در فرم تصویر بوجود میاورد. مانند نرم کننده‌ها (سافتر)، ستاره شکل‌ها، نیمه ذره‌بینی‌ها و غیره.

فیلترهای رنگی (متعادل کننده کلوین) عبارتند:

سری ۸۱ ، صورتی رنگ و پائین آورنده کلوین است:

 81        81A        81B        81C        81D

مثلاً اگر در هوای ابری عکس رنگی بیاندازیم سفیدی چشم به علت بالا بودن کلوین نور روز، آبی خواهد شد که با این فیلترها ۸۱ اصلاح خواهد شد.

سری ۸۲ ، آبی رنگ و بالابرنده کلوین است:

82        82A        82B        82C

مثلاً اگر از شخصی با نور غروب آفتاب عکس بیاندازیم رنگ صورت شخص زردچوبه‌ای میشود که سری ۸۲ رنگ آن را اصلاح خواهد کرد.

سری ۸۰ ، سرمه‌ای رنگ است و برای فیلم‌های نور روز موقع عکاسی با چراغ‌های معمولی ساخته شده است.

80A        80B        80C        80D

مثلاً اگر در منزل با لامپ‌های معمولی از کسی عکس میاندازیم صورت او زرد‌قرمز خواهد شد که با سری ۸۰ عیب برطرف میگردد.

سری ۸۵ ، قهوه‌ی رنگ است و برای استفاده از فیلم‌های نور مصنوعی (Tungstan) در نور روز بکار میرود:

85A        85B        85C        85D

مثلاً اگر در طبیعت با فیلم مخصوص نور مصنوعی عکاسی کنیم زمین و زمان سرمه‌ای خواهد شد که با بکار بردن فیلترهای سری ۸۵ جبران خواهد شد.

 

موفق باشید

نوشته: مسعود معصومی

 

 

 

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۱٥ آبان ۱۳۸۸ - مسعود معصومی

پرتره

پرتره

 

دوران پرتره‌های خیلی جدی و شق و رق سپری شده، باید با استفاده از تکنیک کامل و قدری احساس و خلاقیت پرتره را در لحظه‌های جذاب بوجود آورد. که البته عکاسی پرتره کلاسیک به این آسانی هم نیست. ولی در عکاسی دیجیتال خیلی از مشکلات را در لحظه عکاسی برطرف میکنیم.

پرتره پلی است که چشم ما را با زمان گذشته، خاطرات انسان‌ها پیوند میدهد. در ضمن پرتره هم سند تصویری یک زمان و دوران است و هم میتواند برداشت ذهنی جذابی از یک انسان در زمان خاص خود باشد.

در پرتره سیاه و سفید، جدی‌تر، ساده‌تر و بی زمان‌تر و حتی قدیمی‌تر جلوه دادن تصویر است. در پرتره رنگی با کمک رنگ روح و شادابی تصویری بیشتری بدست می‌آید و بیننده با پرتره رنگی رابطه نزدیک تر و ساده‌تری برقرار می‌کند.

در عکاسی پرتره عوامل تکنیکی موثری باعث خلق اثری خواهد شد که نموداری از سلیقه و خلاقیت و تسلط عکاسی را نشان میدهد عوامل موثر در تغییرات و جذاب شدن پرتره عبارتند از: زاویه و محل دوربین، کادربندی، پرسپکتیو، زمینه پشت، ابعاد عکس، گرین یا پرز، فرم دادن، خلاقیت تصویری و از همه مهمتر نـــور. هارمونی رابطه صحیح بین عوامل فوق و مخصوصاً در خدمت گرفتن بجا و درست نور باعث بوجود آمدن یک پرتره جذاب و گرم خواهد شد. حق تقدم و رعایت ارجعیت هر یک از عوامل فوق تغییرات اساسی در نتیجه‌گیری تصویری خواهد داشت که در عکاسی پرتره بهتر است قبل از عکاسی سلیقه و نظر انتهایی خود را با انتخاب عامل موثر‌تر رعایت کنید.

با تغییر محل و ارتفاع دوربین در عکاسی پرتره با تعویض لنز و استفاده از واید و از بالای نردبان عکاسی کردن فرم دینامیک و جدیدی در عکاسی پرتره خلق خواهیم کرد و یا بالعکس با انتخاب لنز تله و پایین آوردن زیاده از حد دوربین و از زیر زانو عکاسی کردن، ابعاد غیر استاندارد و جذابی به مدل خواهیم داد به عبارت دیگر دوربین بدست دور و بر مدل گشتن و مرتب دکلانشور زدن دلیل تنوع و خلاقیت در پرتره نیست بلکه بهتر است کاملاً مسلط و خودآگاه با رعایت مواردی که اشاره شد عکاسی کنیم. خارج شدن از دکور و زمینه پشت بعلت عدم توجه و سرعت بدون دلیل باعث خراب شدن کادر در هنگام چاپ خواهد شد. مجبور خواهیم شد برای چاپ نکردن قسمت اضافه زمینه پشت، کادربندی مناسب مدل را فدا کنیم.

خجالت کشیدن از مدل باعث عدم برقراری رابطه احساسی و در نتیجه از دست دادن زوایا و فرم مناسب مدل خواهد شد و مطالعه چهره و اسکلت بندی آن. اندازه و ابعاد بدن انسان‌ها در خلق تصویر گویا شدیداً موثر است. باید از طریق لنز دوربین بخصوص تله مشکلات فوق را شناسایی کرد و با رعایت تکنیک آنها را برطرف کرد.

رنگ پوست در پرتره اهمیت فراوان دارد و نوع چراغ و نور و رعایت زاویه تابش توسط نورهای نرم پوست را تمیزتر و شفاف‌تر نشان خواهد داد و بر عکس نورهای مستقیم بخصوص تابیدن از زاویه نادرست خشونت و زبری پوست را شدید خواهد کرد. حساسیت فیلم و در بعضی مواقع مارک آن در نوع پرتره‌های کلاسیک و جدی بهتر است از فیلم‌هائی با حداقل پرز یا گرین استفاده کرد و بالعکس در پرتره‌های مدرن که با ذهنی‌گرائی بیشتری توام است میتوان برای تشدید مقصود خودمان از فیلم‌هائی با گرین شدید استفاده کنیم. استفاده از فیلترهای نرم کننده در پرتره‌های مد و مدرن، استفاده از فیلترهای رنگی در جلوی بعضی از منابع نوری حالت جذاب و زیبایی بوجود می‌آورد.

در عکاسی پرتره معمولاً مدل در عکس‌های اول خشک و ناراحت دیده می‌شود و عکاس هم در سه چهار فریم اول هنوز به اندازه کافی به نور و زمینه و فرم صورت مدل مسلط نشده است. بهتر است حداکثر دقت و خلاقیت خود را بکار بگیرد که در همان چند فرم اول مشکلات و معایب کار و نوع کاراکتر مدل را شناسایی کند و با رفع اشکالات در فرم‌های بعدی ایده‌ها و خلاقیت خود را بکار ببندید. انتخاب لنز مناسب نیز با دقت در همان فرم‌های اول انجام خواهد گرفت تا زمینه پشت از کادر خارج نشود. حول شدن یا زیاده از حد دور و ورمدل گشتن باعث خسته شدن و عدم تمرکز خواهد شد. بهتر است عکاس جای ثابت و یا حتی محل سه‌پایه را انتخاب کند و با حرکت دادن و تغییر فرم بدن، صورت و دست‌های مدل در هر پز، نور مورد نظر را انتخاب کرده عکاسی کند.

با قدری صبر و حوصله و دقت در صورت مدل، عکاس می‌تواند مسائل مختلف از قبیل کنتراست سایه و روشن‌های صورت، فرم قرار گرفتن سرو و موها، رابطه سر با دست‌ها، و بخصوص نگاه را انتخاب کند. هر قدر اعتماد بنفس عکاس در کشف و رفع مشکلات بیشتر شود و تسلط کافی به تکنیک و نور داشته باشد سرعت عمل او بیشتر می‌شود. هر چه زودتر و سریعتر عکاس با لطافت و کلام مناسب با مدل رابطه برقرار کند مدل نیز در مقابل نور و دوربین راحت‌تر و طبیعی‌تر خواهد شد و بهتر حرف شما و خواسته‌های شما در تغییرات ژست و فرم خود را می‌فهمد انجام می‌دهد.

عمق و وضوح هر پرتره به سلیقه و خواست شما بستگی دارد. کادربندی شما و اینکه از صورت و بدن مدل چه اندازه در کادر شما دیده می‌شود میزان احتیاج شما به مقدار وضوح را مشخص می‌کند. اگر در کادربندی عکاس وضوح یا محو بودن قسمت‌هایی از تصویر صحیح انجام شود، کادره کردن و بریدن موها، گوش‌ها، دست‌ها و حتی چانه معنی پیدا می‌کند وگرنه عکس خراب شده و از بین رفته بنظر می‌رسد.

اگر مدل تمام قد ایستاده و ما مخصوصاً دوربین را در سطح زمین قرار داده‌ایم، پرسپکتیو پاهای مدل بشدت دراز خواهد شد در چنین عکسی زمینه پشت و دست ها و صورت کوچک‌تر از حد طبیعی خواهد شد و وضوح و یا نور و کادربندی در جذاب شدن تصویر نقش حیاتی خواهد داشت.

رنگ‌ها، سایه‌ها و فرم‌های هندسی در زمینه‌ی پشت باید با دقت بیشتری انتخاب شود. خصوصاً افقی یا عمودی انتخاب کردن کادر دوربین سرنوشت‌ساز است. در کادرهای مربع که زمینه‌ی پشت مساحت بیشتری را اشغال خواهد کرد، فرم قرار گرفتن بدن و دست‌ها اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. عکاس باید بتواند در کمتر از چند ثانیه، مسئله‌ی ابعاد صورت و بدن، ابعاد تاریکی‌ها و نوع سایه‌ها و همچنین فرم و نوع دکور پشت‌ را مطالعه و انتخاب کند. وگرنه بعد از عکاسی باید عکس انداخته شده را شدیداً کادره کند تا به فرم مورد نظر خود برسد. البته بعضی از عکاسان دیجیتال کارهای فوقدر برنامه فتوشاپ انجام میدهند. در پرتره هوای آزاد و تمام قد باید سوژه‌های موجود در کادر زمینه پشت را با تغییر ارتفاع و زاویه دوربین به زیباترین و مفیدترین شکل درآورد.

در پرتره در استودیو هر چه نور از نظر زاویه تابش به محل دوربین نزدیک شود، سایه‌ها در مدل کمتر شده و سوژه زیاده از حد حجم خود را از دست میدهد، بهتر است نورها به اندازه کافی سایه ایجاد کنند در صورت زیاده از حد شدن کنتراست میتوان توسط نور ضعیف‌تر یا رفلکتور سایه‌ها را قدری روشن کرد. نور اگر خیلی از پهلو به مدل بتابد حالت نور غروب را پیدا خواهد کرد و سایه‌ها نیز کاملاً سیاه و بزرگ خواهد شد. رفع اشکالات کنتراست در عکاسی دیجیتال را بهتر است تا سر حد امکان موقع عکاسی برطرف کرد. نور کاملاً از روبرو، مانند نوری که فلاش‌های روی دوربین بوجود می‌آورند، بدترین نوع نورپردازی است. برق زدن پیشانی و بینی، انعکاس شدید در چشم، بدون حجم شدن صورت، نور مستقیم از روبرو، پوست صورت را زیاده از حد سفید خواهد کرد و رنگ پوست تغییر می‌کند.

نور از پهلو یا از بالا را بیشتر عکاسانی انتخاب می‌کنند که بیشتر میل دارند پرتره حالت تئاتری پیدا کند. در استفاده از نور روز اگر مدل را کنار پنجره قرار دهیم که نور از پهلو بصورت او بتابد با انتخاب یک زمینه‌ی تاریک و درهم ادغام شدن تاریکی پشت به طرف تاریکی صورت حالت پرتره‌ی معروف به تئاتری بوجود می‌آورد که همین نور را می‌توان در استودیو با چراغ نیز بوجود آورد. حجم برجستگی در این نوع پرتره بمراتب شدیدتر از پرتره‌هایی است که از روبرو با نورهای نرم عکاسی شود.

باید دقت کرد که سایه‌‌های اجزاء صورت مخصوصاً بینی از نظر اندازه‌ی سایه و محل قرار گرفتن سایه‌ مورد پسند باشد. نور از بالا نیز در درجه اول پیشانی و صورت را روشن کرده و جذاب می‌کند فقط باز سایه‌ی بینی که تا لب بالا ادامه پیدا می‌کند و همچنین سیاهی شدید دور چشم مخصوصاً پلک‌ها سیاه و زننده است و بهتر است با نور ضعیف‌تری از روبرو یا با مقوای سفید این تاریکی‌ها روشن‌تر شود. حال اگر در پرتره مخصوصاً نیم‌رخ هیچگونه نوری به صورت نتابانیم و فقط زمینه‌ی پشت را روشن کنیم مانند آن است که نیم‌رخ شخصی را با قیچی از کاغذ سیاه بریده باشیم. معمولاً تار مو، عینک، بینی قلمی و زیبا و لبهای خوش‌فرم نیم‌رخ جالبی بوجود می‌آورند که با نورهای رنگی حالت دهنده می‌توان عکس‌های سوبژکتیو زیبائی خلق کرد.

استفاده از اشیاء رنگی که نور از آن عبورکند و یا تورهای رنگی نیز به زیبائی نیم‌رخ کمک می‌کند.

در عکاسی پرتره برای نرم‌تر شدن پوست صورت می‌توان از وسائل مختلفی استفاده کرد.

  • لنزهائی که نرم عمل می‌کنند و از کنتراست طبیعی میکاهند مانند لنزهای سوفتار زایس.(Softar)
  • فیلترهای نرم کننده یا ابری کننده که در هر نوع زمینه‌ی پشت نیز نرم جلوه خواهد کرد.
  • فیلترهای استار که صورت را نرم کرده و نقاطی را که انعکاس نور داشته باشد بصورت ستاره‌های چند شعاع نشان می‌دهد.( Star)
  • مالیدن وازلین روی شیشه لنز یا فیلتر محافظ که شدت آن هم در اختیار خود ما میباشد.(Fogy)
  • با دیافراگم‌های باز عکاسی کنیم و یکی دو دیافراگم هم کمتر نور بدهیم نوع نور را هم نرم انتخاب کنیم.
  • رتوش صورت (جوش - زخم) را در عکاسی دیجیتال میتوان بعد از عکاسی در فتوشاپ انجام داد ولی تغییرات نورپردازی اجزاء صورت را بهتر است هنگام عکاسی برطرف کنیم.

 

پرتره دو نفره و دسته جمعی

آنچه که درباره نورپردازی پرتره تک نفره آموخته‌ایم در پرتره چند نفره هم باید رعایت کنید. آنچه که اضافه باید بیاموزید این است که ابعاد بدن مدل‌ها، نوع وابستگی فامیلی (زن و شوهر - مادر و کودک - پدر و مادر و فرزندان - پدر بزرگ و مادر بزرگ با نوه‌ها) چیدمان هنری و زیبائی مخصوص خود را لازم دارد. یک پدر یا مادر خیلی چاق را نمیتوان جلوی کادر نشاند و یا یک مدل چهار شانه لازم نیست سرتاسر شانه و بدن او در کادر دیده شود. چرخاندن بعضی از مدل‌ها، جلو یا عقب‌تر نشاندن آنها و رعایت هارمونی لباس‌ها در عکاسی چند نفره اهمیت دارد. یک خانم با لباس شب شیک و یک آقا با شلوار جین کهنه و بچه‌های نیمه برهنه، بیشتر پرتره خبری محسوب میشود و برای خنداندن بیننده است. البته اگر اجرت خوبی دریافت کنید اشکالی ندارد. در مورد عکس‌های رسمی - عروس و داماد - چهره‌های معروف، چه هنرمند چه سیاستمدار و یا ورزشکار و یا پرتره انسان در حال کار (نوازنده - مجسمه‌ساز - نقاش) قوانین پرتره باید انجام شود، در ضمن نمایش کاراکتر پرتره شدیداً اهمیت دارد.

نوشته: مسعود معصومی

 

مطالب مرتبط:

پرتره 2

 

فتوژنیک

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸ - مسعود معصومی

بعد از یکسال

بعد از یکسال

دوستان علاقمند، همکاران عکاس دستور دادند بالاخره به راه حل‌های نجات از فقر و بیکاری فکر کنم. در اولین نوشته یک گریزی به صحرای تکنیک و هنر دیجیتال زدم و لی فکر کردم کافی نیست. به یاد عکس از آدمیزاد یا پرتره افتادم که هنوز بازارش شلوغ شده ولی سرد نشده در نتیجه برای کمک به بچه‌ها عکاسی پرتره را به مطالب قبلی اضافه کردم. چند سوژه دیگر هم هست که ممکن است نون و آب داشته باشد در آینده وارد وبلاگ میکنم. با پوزش و معذرت و آرزوی موفقیت.

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸ - مسعود معصومی

مشکلات از دیدن تا انداختن

مشکلات از دیدن تا انداختن

 

با وجود اینکه ابزار کار یعنی دوربین‌ها نقش اصلی و اساسی را در خلق هنر تصویری بازی میکند، تجربه و زمان نشان میدهد این خلاقیت و درک هنرمند عکاس است که تصاویر جذاب و تکان‌دهنده را بوجود آورده‌است. ثبت ثانیه‌های جذاب خبری، نمایش خلاقه‌ی عکس‌های طبیعت، چهره انسان و معماری و زندگی انسان، هنر عکاسی را جهانی‌تر و همگانی‌تر کرده‌است. ولی تعجب‌آور است که یک سوژه‌ی مشترک از دیدگاه عکاسان مختلف تصاویر متنوع و متفاوت بوجود آورده‌ است. تسلط و کاربرد وسائل، دوربین و اجزاء مهم آن یعنی لنز با تنوع زاویه‌ی دید، سرعت با ثبت و نمایش حرکت، فیلم در ثبت رنگ‌های زیبای طبیعت و مهم‌تر از همه ابتکار و خلاقیت عکاسان در خلق آثار سوررئال، مقام و مرتبه‌ی بالائی برای هنر  عکاسی و عکاس به ارمغان آورده است.

علم و دانش امروزی تکنیک عکاسی دیجیتال را به نقطه‌ای رسانده که حتی عکاسان حرفه‌ای را دچار شگفتی نموده است. تکنولوژی مدرن عکاسی، وسیله کار عکاس را صاحب شعور و تشخیص کرده‌است و در لحظه شکار تصویر میتواند تنوع و تغییرات تصویر را نشان دهد و حتی تمام و کمال آن تصاویر را بدون زحمت ظهور و چاپ در حافظه‌ی خود برای استفاده و خلاقیت عکاس نگهداری کند.

مقایسه‌ی تنوع و تغییرات رنگ و زاویه دید و وضوح تصویر هنوز بعهده‌ی عکاس است. هر چه تسلط ما به مسائل فوق بیشتر باشد سرعت عمل در کار ما بالاتر میرود وگرنه مانند عکاسان جدید دیجیتالی باید از هر سوژه چهار یا پنج عکس مختلف به سلیقه برنامه‌های موجود در دوربین دیجیتال بیاندازیم، بعد روی مانیتور آنها را با یکدیگر مقایسه کنیم بشرط آنکه بعلت کثرت تصاویر و شباهت زیاده از حد آنها دچار خستگی و سردرگمی نشویم. امکانات تکنیکی جدید در دوربین‌های دیجیتال و بک‌های دیجیتال برای دوربین‌های حرفه‌ای و برنامه‌های فتوشاپ و سایر برنامه‌های کمکی تکنیکی، وسعت دایره دید و خلاقیت عکاس را چندین برابر کرده‌است. مشکل اصلی هنوز شناخت رنگ، شناخت نور و زاویه‌ی دید است. تازگی‌ها قیمت گران وسائل دیجیتال تعدیل پیدا کرده‌است متاسفانه قیمت بک‌های دیجیتال برای دوربین‌های حرفه‌ای با کادر بزرگتر هنوز سرسام‌آور است و خریدن آن از عهده بیشتر عکاسان بر نمیاید.

ما هنگام صحبت کردن تمرکز و دقت چندانی روی گرامر زبانمان نمیکنیم ولی بخاطر تمرین و گفتار دائم تقریباً درست حرف میزنیم. در عکاسی هم باید با تمرین و شناخت اجزاء موثر در خلق تصویر، عکس روان و گویا بوجود بیاوریم.

هنگام عکاسی ما تمام صحنه‌ی روبروی خودمان را ضبط نمی‌کنیم بلکه یک کادر مستطیل و بسته‌ای را از تمام صحنه روبرویمان انتخاب میکنیم. حال اگر در کادر اننخابی فقط یک سوژه کوچک مورد نظرمان باشد بقیه سوژه‌هائی که در تصویر مستطیل ما دیده میشود در خلق تصویری ما شدیداً تاثیر خواهند گذاشت. قبل از فشار دادن به دکلانشور باید بسرعت هارمونی یا کنتراست، زیبائی یا زشتی سوژه‌ها را در رابطه با سوژه مورد نظرمان ارزیابی کرده و تا سرحد امکان آنها را حذف یا برعکس زیباتر نشان دهیم. خلاقیت تصویری فقط دیدن یک سوژه نیست بلکه آنچه در کادر ما دیده میشود در سرنوشت تصویر ما نقش خواهند داشت.

یکی از شانس‌های عکاسی دیجیتال این است که بعد از ثبت تصویر با دیدن عکس میتوانیم معایب آنرا کم کنیم.

در زبان فارسی عادت کرده‌ایم عکاسان را بنام آقای فوتو صدا کنیم که ترجمه‌ی واقعی آن آقا نور میشود هر چند در عکاسی فیلم و دوربین و دانش و علم دیجیتال اهمیت دارند ولی نور اصل و پایه هر نوع عکاسی است. بدون شناخت نور، رنگ‌ها در عکس و عکاسی ما تغییر خواهند کرد و بفراخور نوع نوری که از آن استفاده میکنیم و فیلم دوربین‌مان بیشتر رنگ‌ها در تصویر، تغییر رنگ پیدا میکنند. باید نور روز را نه فقط از نظر شدت بلکه از نظر رنگ و تغییرات آن در طول روز بیاموزیم البته در استودیو که انتخاب نور در اختیار عکاس است و بفراخور نوع عکاسی خود، نور مناسب را بکار میبرد، کار آسان‌تر از هوای آزاد است. رنگ پوست صورت مدل ما در ساعات مختلف روز در عکس متفاوت خواهد شد و از زرد تا آبی تغییر خواهد کرد. شدت آن هم باعث تغییر رنگ خواهد شد.

چشم ما این تفاوت رنگ را متاسفانه نمی‌بیند و باید توسط فیلتر و دیافراگم دوربین و نوع فیلم به رنگ واقعی دست پیدا کنیم مثلا  فلفل سبز در نور زرد غروب بجای سبز خاکستری خواهد شد در صورتیکه همان فلفل در نور اواسط روز کاملاً سبز میشود.

دوربین‌های دیجیتال برنامه‌ی کم و زیاد کردن رنگ‌ها را در حافظه‌ی خود دارند که میتوانیم با استفاده از این برنامه رنگ‌ها را اصلاح کنیم. البته با این کار کنتراست رنگ‌ها هم قدری تغییر میکند که باز توسط برنامه اصلاح کنتراست این عیب را نیز باید بر طرف کرد. فقط اشکال کار در این است که بسیاری مواقع سرتاسر عکس ما از نظر رنگ و کنتراست دچار مشکل نمی‌شود بلکه قسمت‌های مختلف تصویر بفراخور زاویه تابش نور و زاویه دید لنز دچار اشکالات رنگ و کنتراست شده‌اند که این عیب را نیز باید در فتوشاپ اصلاح کرد. تجربه نشان میدهد اگر عکاس بتواند معایب نور و رنگ و کنتراست را توسط عوامل مختلف از قبیل فیلتر، تغییر زاویه تابش و دید و یا نوع انتخاب فیلم بر طرف کرد. نه تنها با زحمت کمتر به تصویر بهتر دست پیدا میکند بلکه به مرور چشم او به دیدن سریع معایب عادت میکند و صاحب عکس‌های بهتر و بی‌عیب خواهد شد. در مبحث رنگ در عکاسی مفصل‌تر توضیح داده‌ایم. در ضمن استادان فن در این زمینه مقالات و مطالب فراوانی چاپ کرده‌اند. برای تمرین چند شیء رنگی را در نور مستقیم روزــ با نور چراغ ــ با سایه ــ در غروب و با دقت در تغییرات رنگ اشیاء عکاسی کنید و بعد بصورت آموزشی معایب رنگ‌ها را با کمک فیلتر و نور و فیلم برطرف کنید. در ضمن میتوانید با زرد و قرمز کردن بیشتر عکس‌های پائیز و آبی کردن بیشتر عکس‌های برفی زمستان و متعادل کردن تغییرات عکس‌ها را از نظر کنتراست در برنامه‌ی عکاسی دیجیتال خود قرار دهید.

موفق باشید

مسعود معصومی

 

 

 

پيام هاي ديگران ()        link        جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸ - مسعود معصومی